Social media pod lupą psychologii. Wykład mistrzowski Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego

Dla nastolatków media społecznościowe są dziś czymś więcej niż aplikacją. To przestrzeń, w której buduje się tożsamość, porównuje wygląd, szuka akceptacji i… coraz częściej traci poczucie własnej wartości. Wystarczy jedno zdjęcie, kilka reakcji i ocena komentarzy, by napięcie rosło szybciej niż szkolny stres.

O tym, jak social media wpływają na psychikę młodego pokolenia – i dlaczego coraz trudniej oddzielić życie online od offline mówiła prof. dr hab. Iwona Grzegorzewska podczas wykładu mistrzowskiego pt. „Psychiczne koszty dorastania: epidemia zaburzeń czy nowa norma?”. Spotkanie odbyło się 22 listopada 2025 roku i zostało zorganizowane przez Wyższą Szkołę Kształcenia Zawodowego (WSKZ) dla słuchaczy studiów podyplomowych.

Presja wyglądu w sieci: liczby, które nie zostawiają złudzeń

W prezentacji prowadząca przywołała wyniki badań pokazujące, jak mocno internet ingeruje w samoocenę nastolatków. Z danych wynika, że:

• 33% nastolatek i 21% nastolatków czuje presję, by poprawić swój wygląd podczas korzystania z mediów społecznościowych;
  
• 43% dziewcząt i 22% chłopców używa filtrów lub innych metod poprawiania wyglądu na zdjęciu przed publikacją;
  
• 37% nastolatków stresuje się oceną po publikacji zdjęcia lub filmiku;
  
• 30% nastoletnich osób doświadcza hejtu z powodu wyglądu;
  
• 9% nastolatków deklaruje, że nienawidzi swojego ciała.
  

To nie jest już temat „estetyki” czy „trendów”. To realny koszt emocjonalny.

Algorytm jako niewidzialny reżyser codzienności

Wykład nie sprowadzał się do prostego hasła „odłóż telefon”. Prowadząca pokazała, że media społecznościowe są projektowane w sposób, który ma utrzymać uwagę użytkownika jak najdłużej.

W materiałach pojawiają się mechanizmy takie jak:

• personalizujące algorytmy,
  
• nieskończone scrollowanie,
  
• systemy nagród zmiennych (like/share/komentarze).
  

W tej logice nastolatek nie jest wyłącznie odbiorcą treści – bywa też „produktem”, bo monetyzowane są jego dane i uwaga.

Nastolatki online po kilka godzin dziennie. Nie tylko po szkole

Podczas spotkania omówiono również raport NASK „Nastolatki 3.0” (2023). Z przytoczonych danych wynika, że czas spędzany w internecie w dni powszednie wzrósł w ciągu 3 lat do 5 godzin i 36 minut (dla porównania w 2020 roku było to 4 godziny i 50 minut). W dni wolne od zajęć szkolnych średnia aktywność w sieci to 6 godzin i 16 minut.

W raporcie zwracają uwagę również inne liczby:

• ponad połowa nastolatków (54,9%) często lub bardzo często korzysta z internetu, równocześnie wykonując inne czynności,
  
• prawie co trzeci nastolatek (31%) wykazuje wysoki poziom wskaźników problematycznego użytkowania internetu,
  
• 43,7% korzysta z portali społecznościowych, żeby poczuć się lepiej,
  
• ponad połowę (53,9%) cechuje wysoki lub powyżej przeciętnej poziom poczucia osamotnienia w mediach społecznościowych.
  

To dane, które pokazują, że internet jest dziś stałym tłem emocji, relacji i decyzji – a nie dodatkiem do życia.

„W realu” kontrola rośnie, w sieci znika. Paradoks, który osłabia młodych

Jednym z najmocniejszych wątków wykładu był tzw. paradoks wychowania. Prowadząca opisywała sytuację, w której młodzi funkcjonują w dwóch skrajnych światach.

W tym realnym rośnie kontrola: mniej swobody, mniej eksploracji, mniej samodzielności. W wirtualnym natomiast często brakuje wsparcia dorosłych, jasnych zasad i narzędzi ochrony. W materiałach pojawiają się konkretne zagrożenia: przemoc rówieśnicza online, pornografia, grooming, cyberseks, a także intensywne bodźce, na które młodzi nie potrafią adekwatnie reagować samodzielnie.

Kryzys psychiczny młodych? Tu też padają twarde dane

Wykład odnosił się również do szerszego kontekstu zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Prowadząca przywołała m.in. dane dotyczące prób samobójczych w Polsce:

• w 2021 roku próbę samobójczą podjęło 1496 dzieci i nastolatków, a 127 prób zakończyło się śmiercią (wzrost o 77% względem 2020 roku),
  
• w 2022 roku odnotowano 2031 prób, w tym 150 zakończonych zgonem (wzrost o 35%).

Profesor mówiła także o szerszym obrazie: 10–20% dzieci i młodzieży może doświadczać zaburzeń psychicznych, a w Polsce odsetek ten wynosi co najmniej 9%, co przekłada się na ok. 630 tys. osób poniżej 18. roku życia wymagających wsparcia.

Co z tego wynika dla uczelni wyższych?

Wątek mediów społecznościowych i kondycji psychicznej młodzieży coraz częściej przestaje być wyłącznie tematem „dla psychologów”. Staje się realnym kontekstem kształcenia – zwłaszcza tam, gdzie studenci i słuchacze przygotowują się do pracy z dziećmi i nastolatkami.

Wykład prof. dr hab. Iwony Grzegorzewskiej pokazał, że współczesne dorastanie wymaga nowych narzędzi: lepszego rozumienia mechanizmów cyfrowych, presji porównywania się, a także roli granic, relacji i bezpieczeństwa psychicznego. To kompetencje, które w praktyce mogą decydować o skuteczności wsparcia młodych ludzi – zarówno w szkole, jak i poza nią.

Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego regularnie organizuje podobne wydarzenia edukacyjne, które spotykają się z dużym zainteresowaniem słuchaczy i studentów. Uczelnia rozwija inicjatywy wspierające wszechstronny rozwój oraz aktualizowanie wiedzy w odpowiedzi na wyzwania, z jakimi mierzy się współczesne społeczeństwo.